Natuurkunde in de Huiskamer: Ongeveer 100 Proeven Met Huishoudelijke Voorwerpen.

Natuurkunde in de Huiskamer is eene Nederlandsche bewerking van eene reeks eenvoudige proeven met huishoudelijke voorwerpen, welke onder den titel van Science Amusante achtereenvolgens in het blad l'Illustration beschreven werden.

In enkele stukjes heeft de bewerker eene opmerking ingelast of eene wijziging aangebracht, waar hij meende, dat daardoor de duidelijkheid eener beschrijving of de juistheid eener verklaring werd bevorderd.

Moge het werkje beantwoorden aan het dubbele doel waarmede het werd samengesteld: "leeren en vermaken."

D. H. C.

Rotterdam, Sept. '90.

Voorbericht voor den tweeden druk.

De bewerker eindigt bovenstaand voorbericht met den wensch, dat het werkje moge beantwoorden aan het dubbele doel, waarmede het is saamgesteld. Met genoegen kunnen wij melden, dat die wensch volkomen is bevredigd, daar reeds nu een tweede druk noodig is geworden.

De Uitgevers.

Rotterdam, Februari '91.

Hoogst aangenaam is het ons, zoo kort na de verschijning van den tweeden, den derden druk in 't licht te geven.

De Uitgevers.

Rotterdam, September '92.

EEN BORD OP EENE NAALD.

Iedereen heeft wel eens gezien, dat goochelaars borden, schotels en ander keukengereedschap op de punt van een stok lieten draaien; gewoonlijk zijn die voorwerpen van hout of metaal, en het evenwicht, dat alleen een gevolg is van de z. g. middelpuntvliedende kracht, houdt op te bestaan, zoodra de draaiende beweging niet snel genoeg meer is om de uitwerking van de zwaartekracht te overwinnen.

Hier is echter een middel om een bord op de punt van eene naald in standvastig evenwicht te doen blijven, ja zelfs, het eene draaiende beweging op die fijne spil mede te deelen.

Snijd twee kurken in de lengte middendoor, en steek in ieder der vier stukken aan een der uiteinden van de doorsnede eene vork, zóó dat het vlak van doorsnede en de vork een hoek vormen, die een weinig kleiner dan een rechte is, leg nu de kurken op gelijke afstanden van elkander met de platte kanten op den rand van het bord, en zorg daarbij dat de tanden der vorken tegen het bord steunen, zoodat deze niet kunnen schommelen.

Dit geheele samenstel kunt ge nu laten balanceeren op de punt van eene naald, welker oog ge in eene gewone kurk gestoken hebt; met een weinig voorzichtigheid (het bord mag natuurlijk niet glijden) kunt ge aan het bord eene ronddraaiende beweging mededeelen, welke zeer lang kan voortduren, daar de wrijving tusschen de onderzijde van het bord en de naald uiterst gering is.

EEN POTLOOD OP DE PUNT TE LATEN STAAN.

Onze teekening geeft zonder verdere verklaring de oplossing van dit vraagstuk.

Men behoeft slechts het lemmet van een zakmes in het potlood te steken, niet ver van de punt; het evenwicht wordt verkregen door het mes wat meer of minder te openen.

Het geheel blijft in evenwicht volgens de wetten der physica: het zwaartepunt van het systeem ligt onder het steunpunt (vinger, rand van de tafel, enz.); het evenwicht is dus standvastig (stabiel evenwicht).

Door de opening van het mes te veranderen kan men het potlood eene verschillende, willekeurige helling geven en als het zwaartepunt in het verlengde van de as van het potlood ligt, staat dit laatste volkomen loodrecht.

EEN EI OP EENE FLESCH.

Steek twee even zware vorken ter weerszijden in eene kurk; hol deze aan de onderzijde een weinig uit, zoodat ze nauwkeurig op een der punten van het ei past, zet de andere punt op den rand van den hals eener flesch, waarbij ge het ei goed rechtstandig moet houden; na eenig probeeren zult ge voelen, dat het geheel in evenwicht is ten gevolge van de verlaging van het zwaartepunt.

EIGENAARDIGE MANIER OM EENE PEER DOOR TE SNIJDEN.

Wij hangen eene peer zoo hoog mogelijk aan het plafond of de zoldering op. Branden wij daarop den draad door, waaraan zij hangt, dan valt de peer. Hoe zullen wij het nu aanleggen om een mes zóó te plaatsen, dat, de peer, daarop vallende, juist in tweeën gesneden wordt?

Een schietlood hebben wij daarvoor niet noodig; het is voldoende de peer, als zij goed stil hangt, in een glas water te dompelen en dit dan dadelijk weer weg te halen; enkele druppels zullen van de peer afvallen en op één zelfde punt van de tafel of den vloer neerkomen, bij welk punt wij nauwkeurig een merk moeten plaatsen.

Deze voorbereidende maatregelen moeten natuurlijk in het geheim genomen zijn, zoodat de omstanders zonder iets van den kunstgreep met de waterdruppels te weten, de peer hangende moeten vinden.

Op het verlangde oogenblik plaatst ge het mes op de gemerkte plek, of liever op eene voldoende hoogte daarboven en nu moet de peer bij het vallen op het mes noodwendig doorgesneden worden.

Zooals de teekening u doet zien, kunt ge de proef ook voor twee messen inrichten, die kruiselings boven elkaar gesteld zijn; het juiste punt, waar de messen elkaar moeten kruisen, moet ge door proefneming bepalen, waartoe ge meerdere druppels van de peer moet laten vallen. De peer zal dan in vier stukken gesneden worden, welke ge kunt opvangen in eene schaal, die onder de messen geplaatst is.

EENE SPELD MET EENE NAALD TE DOORBOREN.

Steek de speld in een der cirkelvlakken van eene kurk en ter weerszijden in het gebogen vlak twee even zware zakmessen. (Als de messen niet even zwaar zijn, opent men ze niet even ver.) Leg den kop van de speld op den top van uw vinger, en verplaats de messen zóó lang tot de speld horizontaal ligt. Plaats haar dan op de punt van eene naald, waarvan het oog in eene kurk op eene flesch gestoken is. Als ge tegen de kurk blaast, waarin de messen zitten, zal het geheele samenstel op de punt van de naald draaien. Bovendien, daar de naald harder is dan de speld, welke van koper is, zal zij na eenigen tijd eene kleine holte in die speld maken, en als de proef lang genoeg wordt voortgezet, haar zelfs geheel doorboren.

DE SCHRIK DER HUISMOEDERS.

Ik stel u voor een theekopje op de punt van een tafelmes te zetten. Wat ge daarvoor noodig hebt, is zeer weinig en gemakkelijk te krijgen, als ge aan tafel zit: eene kurk, eene vork, en... wat handigheid; anders niets!

Klem de kurk in het oor van een theekopje, wel stevig genoeg, dat zij goed vast blijft zitten, maar niet zoo hard, dat het kopje doof wordt.

Steek de vork in de kurk over het oor heen met twee tanden aan elke zijde, en zorg dat de steel van de vork min of meer onder het kopje komt.

Daar het zwaartepunt nu verlaagd is, kunt ge het kopje op de punt van een mes zetten en door heen en weer schuiven de juiste plaats zoeken, waarop het in evenwicht kan blijven. Daar de onderzijde van het kopje waarschijnlijk verglaasd is, moet ge zooveel mogelijk zorgen, dat de hand, waarmede ge het mes vasthoudt, niet trilt, daar anders het kopje zeer licht van het mes afglijdt; begin maar met de rechterhand bij den steel van de vork te houden, opdat ge hem snel kunt grijpen, als het kopje valt.

Nog een laatsten vriendenraad wil ik u geven: drink uw kopje leeg, voordat ge de proef doet, anders mocht ge eens niets krijgen.

HOE MEN EENE NAALD DOOR EEN CENT KAN STEKEN.

Eene naald door een cent te steken, schijnt op het eerste gezicht iets onmogelijks. En toch is niets eenvoudiger.