Koning Jan

Koning Jan. Prins Hendrik, zijn zoon. Arthur, hertog van Bretagne. William Mareschall, graaf van Pembroke. Geffrey Fitzpeter, graaf van Essex. William Longsword, graaf van Salisbury. Robert Bigot, graaf van Norfolk. Hubert de Burgh, kamerheer des Konings. Robert Faulconbridge. Philip Faulconbridge. James Gurney, dienaar van Lady Faulconbridge. Peter van Pomfret. Philips, koning van Frankrijk. Lodewijk, de Dauphijn. De Hertog van Oostenrijk. Kardinaal Pandulfo, pauselijk legaat. Melun, een Fransch edelman. Chatillon, Gezant van Frankrijk. Eleonore, weduwe van koning Hendrik den Tweeden. Constance, moeder van Arthur. Blanca, dochter van koning Alfonso van Castilië. Lady Faulconbridge.

Lords en Edelvrouwen, Burgers van Angers, een Sheriff, Herauten, Officieren, Soldaten, Boden en Gevolg.

Het tooneel is gedeeltelijk in Engeland, gedeeltelijk in Frankrijk.

EERSTE BEDRIJF.

EERSTE TOONEEL.

Northampton. Een statiezaal in het paleis.

Koning Jan, Koningin Eleonore, de Graven van Pembroke, Essex, Salisbury, en Anderen met Chatillon komen op.

KONING JAN. Meld, Chatillon, wat Frankrijk van ons wil.

CHATILLON. Aldus spreekt, na begroeting, Frankrijks koning, Door heel mijn doen, tot deze majesteit, Tot de geborgde majesteit van England:--

ELEONORE. Een vreemd begin: geborgde majesteit!

KONING JAN. Stil, lieve moeder, hoor de boodschap aan!

CHATILLON. Philips van Frankrijk, handlend voor 't goed recht Des zoons van wijlen uwen broeder Godfried, Arthur Plantagenet, eischt wett'lijk op Dit heerlijk eiland en de verdre landen: Ierland, Poitiers, Touraine, Anjou en Maine; Hij vordert, dat gij u van 't zwaard ontdoet, 't Welk wederrecht'lijk dit gebied beheerscht, En dat gij 't aan den jongen Arthur reikt, Uw neef, uw koning en uw opperheer.

KONING JAN. En wat staat ons te wachten, zoo wij weig'ren?

CHATILLON. De trotsche dwang van fellen, bloedige' oorlog, Om u te ontrooven, wat ge als roover hebt.

KONING JAN. Wij hebben krijg voor krijg en bloed voor bloed En dwang voor dwang; breng dit aan Frankrijk over.

CHATILLON. Zoo zegt mijn vorst door mijn mond krijg u aan, Als van mijn zending 't allerlaatste woord.

KONING JAN. Breng hem dan 't mijne en ga in vrede heen; Wees als een bliksemstraal voor Frankrijks oogen, Want eer gij, dat ik kom, hem melden kunt, Zal hij van mijn geschut den donder hooren. Dus voort! wees gij trompet van onze gramschap, Het somber voorspook van uw eigen val.-- Een eervol uitgeleide komt hem toe; Pembroke, verleen dit.--Chatillon, vaarwel!

(Chatillon en Pembroke af.)

ELEONORE. Ziet gij, mijn zoon? heb ik niet steeds gezegd, Constance's eerzucht zou geen rust zich gunnen, Aleer zij Frankrijk en geheel de wereld Voor 't recht haars zoons in vlammen had gezet? Men had dit kunnen schikken en voorkomen Door overreding, zachte minzaamheid, Wat nu twee koninkrijken handlen doet, Door schriklijk, bloedig doen beslecht moet worden.

KONING JAN. Ons is de macht van het bezit, en 't recht.

ELEONORE (fluisterend). De macht van het bezit veel meer dan 't recht; Of anders zou 't ons beiden slecht vergaan. Dit fluistert mijn geweten u in 't oor, Wat God en gij en ik, geen ander hoor'!

(De Sheriff van Northamptonshire komt op en spreekt zacht met Essex.)

ESSEX. Mijn vorst, daar wordt van 't platteland een zaak, Het vreemdst geding voor uwen rechterstoel Gebracht, dat ooit mij voorkwam.--Zal ik, heer, De menschen voor u brengen?

KONING JAN. Dat zij komen!

(De Sheriff af.)

De kloosters en abdijen leev'ren mij Het geld voor dezen tocht.

(De Sheriff komt weder op, met Robert Faulconbridge en diens Bastaardbroeder Philip.)

Wie zijt gij beiden?

BASTAARD. Ik, heer, een onderdaan, u trouw, een jonker Hier uit Northamptonshire, en oudste zoon, Naar ik vermeen, van Robert Faulconbridge, Een' krijger, rijk in eer, wijl hem de hand Van Leeuwenhart in 't veld tot ridder sloeg.

KONING JAN. En wie zijt gij?

ROBERT. De zoon en erfgenaam Van wien hij noemt, den ridder Faulconbridge.

KONING JAN. Hij de oudste zoon, en gij zijn erfgenaam? Dus zijt gij, schijnt het, niet van ééne moeder?

BASTAARD. Van ééne moeder zeker, machtig koning; Dit weet men; ook van éénen vader, meen ik; Doch voor de zeek're kennis dezer waarheid Verwijs ik u tot God en tot mijn moeder; Ik twijfel, zooals elk mans-kind mag doen.

ELEONORE. Foei, ruwe knaap! gij schandvlekt uwe moeder, En wondt haar eer door zulk een achterdocht.

BASTAARD. Ik, eedle vrouwe? neen, ik heb geen reden; Mijn broeder werpt den twijfel op, niet ik; En als hij 't kan bewijzen, dan ontkaapt hij Voor 't minst mij 's jaars vijfhonderd pond. De hemel Behoed' mijn moeders eer en ook mijn land!

KONING JAN. Een wakk're stoute borst!--Waarom maakt hij, De jongre zoon, dan aanspraak op uw erfgoed?

BASTAARD. Waarom? vermoedlijk om 't bezit van 't land. Doch eens maar noemde mij zijn laster bastaard; Maar of ik evenzoo in deugd verwekt ben Of niet, kome enkel op mijn moeders hoofd; Maar dat ik even goed verwekt ben, heer,-- 't Gebeente heil, dat eens om mij gesloofd heeft!-- Zie ons hier naast elkaar en oordeel zelf. Verwekte ons de oude Robert beide', en is Die zoon zijn evenbeeld,--dan, oude Robert, Mijn vader, dank ik op de knieën nu Den hemel, dat ik niet gelijk op u!

KONING JAN. Wat voor een dolkop stuurt ons daar de hemel!

ELEONORE. Hij heeft iets in 't gelaat van Leeuwenhart; En ook zijn spreken doet mij aan hem denken. Vindt gij ook niet gelijk'nis met mijn zoon In heel den forschen bouw van dezen man?

KONING JAN. Mijn oog heeft heel zijn uiterlijk getoetst; 't Is of men Richard zelf ziet.--(Tot Robert.) Kerel, spreek Wat drijft u, om uws broeders land te vordren?