Lord Lister No. 0328: Het raadsel van Niassa

LORD LISTER GENAAMD RAFFLES DE GROOTE ONBEKENDE.

NO. 328 HET RAADSEL VAN NIASSA.

HET RAADSEL VAN NIASSA.

HOOFDSTUK I.

HET LATIJNSCHE MANUSCRIPT.

In Lombard Street te Londen bevinden zich sedert onheugelijke jaren een groot aantal winkels van boekhandelaren, die allen met elkander gemeen hebben, dat zij geen nieuwe boekwerken verkoopen, maar uitsluitend oude, stoffige folianten, handschriften, merkwaardige prenten, houtsneden, staalgravuren, en dat alles hoe ouder hoe liever.

Er hangt in deze smalle straat als het ware een wolk van stof, en de lucht van oud perkament en van vergeelde bladen zal er naar het schijnt nimmer verdwijnen.

Sommige winkels bestaan daar reeds vele eeuwen, en zijn zoo oud als de huizen zelve waarin zij gevestigd zijn.

Die huizen zijn smal, donker, vervallen en zwart berookt, zij schijnen steun bij elkander te zoeken, uit vrees dat zij anders zullen omstorten.

De ramen hebben kleine ruitjes, met een groen violetten weerschijn, waardoor het daglicht slechts spaarzaam naar binnen kan dringen.

De gangen, bevloerd met groote tegelsteenen, klinken hol, de winkels zelve zijn bedompt, en hun zolderingen zijn met door den tijd zwart geworden eikenhouten balken beschoten.

Het eikenhout is trouwens niet gespaard in deze huizen, en een handelaar in oudheden zou er zijn hart kunnen ophalen. Daar zijn prachtige eikenhouten wenteltrappen en gansche kamers en gangen die tot een manshoogte met prachtig besneden, duimdik eikenhout bekleed zijn; daar zijn de groote saterkoppen, prijkende boven aan de topgevels, en daar zijn ook de eeuwenoude eikenhouten kabinetten, die van geslacht op geslacht zijn overgegaan.

Vele winkeliers in deze straat hebben volstrekt geen offer willen brengen aan den geest des tijds, en wilden van electriciteit niets weten, zelfs niet van het zooveel oudere gas maar vergenoegden zich er mede, hun winkels en woonkamers met petroleumlampen te verlichten.

De bedienden in deze winkels zijn meestal tenger en bleek, en zij zien er uit als witte muizen, schuw voor het licht, en langen tijd met de oogen knippend als zij uit hun stoffige gevangenissen op straat komen, en door het zonlicht getroffen worden.

Hoog opgestapeld liggen er de boeken op de dikke planken, maar de kostbaarste exemplaren worden achter slot en grendel bewaard.

Het is zeer stil in deze straat, waar hoogst zelden een voertuig passeert, en weinig in aantal zijn de voorbijgangers.

Het is alsof men het niet waagt, het stof in beroering te brengen dat hier sedert eeuwen zich verzameld heeft.

Tot een der trouwe bezoekers van deze straat behoorde Lord William Aberdeen, de bekende Londensche philantroop, die hier minstens eenmaal in de week verscheen, ten minste wanneer hij niet op een zijner buitenlandsche reizen was, om hier zijn collectie oude boekwerken en platen aan te vullen.

Hij kende maar één werkelijke passie en dat was het verzamelen van oude boeken, waarvan hij dan ook een hartstochtelijk liefhebber was.

In zijn fraai huis aan de Regent Street was een geheel vertrek ingericht als een soort museum, waar hij zijn collectie had ondergebracht in een aantal kasten met glazen deuren, en waar zij zorgvuldig werd gecatalogiseerd door den jongen secretaris van Zijn Lordschap, Charly Brand geheeten.

Lord Aberdeen hield ook zeer veel van antieke wapens waarvan hij eveneens een kostbare verzameling had, maar de oude boeken namen toch het grootste gedeelte van zijn belangstelling in beslag.

Meestal kwam hij in een groote, blauwgelakte auto, bestuurd door zijn reusachtigen chauffeur Henderson, welk voertuig dan echter op den hoek van de nauwe straat bleef wachten, en te voet zette hij zijn weg voort.

Het kwam wel voor, dat hij eenige uren achtereen in Lombard Street bleef vertoeven, en achtereenvolgens alle boekwinkels bezocht.

Maar een daarvan scheen echter zijn voorkeur te hebben, een winkel boven welks deur op een zware, eikenhouten plank het jaartal 1509 stond gebeiteld, dat nauwelijks meer zichtbaar was.

Deze winkel en het huis, waarin hij gevestigd was behoorden toe aan den boekhandelaar Herbert Lee.

Hij had het huis geërfd van zijn vader, die het weder van zijn vader had gekregen, en zoo ging het door, vele geslachten lang, tot men tenslotte ongeveer in het midden van de zestiende eeuw stuitte op James Lee, een bewoner van Manchester, die naar Londen was gekomen met een klein kapitaaltje en daarmede de boekenzaak in de Lombard Street had gevestigd.

Sinds dat jaar was er niets veranderd, noch aan het huis, noch aan den winkel.

Alle leden van het geslacht Lee schenen met een bijna heiligen eerbied bezield te zijn voor oude dingen, of het nu boeken, wapens of steenen waren.

En zoo was er sedert het begin van de zestiende eeuw geen spijker bijgeslagen, en de grootste concessie, welke een der Lee’s had willen doen, was, dat hij eenige zware eikenhouten planken langs de wanden van den winkel had laten aanbrengen, omdat de voorraad boeken zoo groot was geworden, dat hij er geen raad meer mee wist.

In dit huis met zijn eigenaardigen trapgevel, zijn vierkante vensters, met de kleine, in lood gevatte ruitjes, zijn smalle gangen en wonderlijke, schijnbaar nuttelooze trapjes, zijn schilderachtigen uitbouw boven de straat, en zijn prachtigen luifel van eikenhout, door een meesterhand besneden, vertoefde Lord Aberdeen het liefst, als hij een bezoek aan die Lombard Street bracht.

Onder den luifel, die ook de smalle voordeur beschermde, waarop zich nog steeds de prachtige koperen klopper bevond, die er bij den bouw van het huis op was aangebracht, was een kleine uitstalling waar men tweedehands studieboeken voor gewone en hoogere scholen kon krijgen, maar Herbert Lee stelde zijn eigenlijke schatten niet bloot aan den invloed van zon en koude, maar bewaarde ze als een gierigaard in zijn kasten, welke zich achter in den winkel bevonden, en waar het zoo duister was, dat men er slechts op zeer zonnige dagen zonder kunstlicht kon lezen.

Zulk een heldere dag was het, toen Lord Aberdeen bij deze kast stond te lezen, dicht onder een klein vierkant raam dat op een nauwe binnenplaats uitkwam.

Hij stond daar zeker reeds een half uur bijna onbewegelijk, met zijn wandelstok met ivoren knop onder den linkerarm gekneld, de groote grijze oogen strak op de bladzijde gevestigd, en blijkbaar alles om zich heen vergetend.

Lee had zijne Lordschap trouwens ook vergeten of liever, hij bemoeide zich in het geheel niet met hem en ging voort met het catalogiseeren van eenige pas ontvangen boeken, of het helpen van een klant.

Lord Aberdeen was een trouw afnemer van hem, en hij keek volstrekt niet op den prijs, als het er om ging, een werkelijk kostbaar boek machtig te worden.

Maar wat Zijn Lordschap daar nu las scheen toch wel bijzonder belangwekkend te zijn, want als Lee nu en dan een schuinen blik op den lezer wierp, vond hij hem altijd nog in dezelfde houding staan, zich alleen bewegend om nu en dan een bladzijde om te slaan van het boek, dat hij in de hand hield.

Op dit oogenblik was de winkel geheel verlaten, want er was juist een klant vertrokken, en de winkelbediende, een spichtige jongen met een onnoozel gezicht, was uitgezonden met een boodschap.

Lord Aberdeen kwam langzaam met zijn boek in de hand, naar de breede toonbank, waar achter de boekhandelaar bezig was met schrijven, en zeide toen:

„Gij hebt hier een hoogst belangrijk, zeer zeldzaam exemplaar, mijn waarde Lee!”

De boekhandelaar schoof zijn grooten hoornen bril op zijn voorhoofd, en tuurde naar het boekwerk, hetwelk Zijn Lordschap in de hand hield.