¡Caiñgat Cayo! Sa mañga masasamang libro,t, casulatan

=ii.=

Ang caunaunaha,i, baual ang lahat na man~ga libro sa Santong Casulatan na inihulog nang man~ga ereje sa uicang castila, cun sa uicang tagalog, cun sa alin mang uica; cun sacali,t, cristiano man ang maghulog ay cun ualang pahintulot ang man~ga Puno.--Caya n~ga ang lahat na man~ga libritong han~go sa santong Sulat sa bagong Testamento, na ipinagcacalat na limbag sa Oxfort at sa Hong-kong sa uicang castila at cung magcabihira,i, sa tagalog, ay pauang =baual=; sampon niyang man~ga Evangeliong uicang castila cun tagalog caya, na iniin~gatan nang marami, cun isinasabit sa liig na parang anting-anting, ay =baual= din naman.

Ang icalaua,i, baual din ang man~ga librong sadyang nagtutucoy, nagsasalita, cun nagtuturo caya nang calibugan, cahit doo,i, ualang nahahalong maling aral cun erejía caya.--Alinsunod dito,i, baual iyang lahat na man~ga palasintaha,t, auit at corridong paraparang mahahalay, na totoong quinauiuilihang basahing nang caramihang man~ga tagalog, lalaqui man at babayi man. ¡Daming ba pa nang man~ga nan~gapapan~ganyayang caloloua dahil dito sa man~ga tampalasang auit at palasintahan! Cun touirin ninyong mabuti ay agad matatalastas na ang pagcapan~ganyaya nang di mabilang na man~ga bagong-tauo,t, dalaga,i, nagmula sa pagbasa nitong man~ga =baual= na auit at palasintahan.

Ang icatlo,i, baual naman ang man~ga =devociones= cun tauaguin, ang man~ga panalan~gin, at man~ga casulatang quinapapalamnan nang man~ga pan~gacong sinun~galing, na di umano,i, ang man~ga gayo,t, gayon ay ualang di pangyayari.--Caya n~ga,t, alinsunod dito,i, iyang man~ga =panalan~gin=, at iyang man~ga =casulatan= na di umano,i, nalaglag sa Lan~git, at nasumpun~gang nacababao sa santo Sepulcro, sa altar cayang pinagmimisahan nang santo Papa, at iba,t, iba pang ganito na ipinalimbag sa man~ga panahong ito sa uicang castila ma,t, sa uicang tagalog, at ipinagcacalat na mainam nang man~ga alagad nang demonio, ay pauang =baual=, at ipagcacasala nang sino man ang pagdarasal at ang pagbasa noon, pati nang pagcacalat at pagiin~gat niyon.

Ang icapat ay baual din naman ang lahat na man~ga libro, man~ga munting fojas, at munti man man~ga casulatang nagtuturo nang panghuhula, panggagayuma, pangculam, at iba,t, iba pa.--Ayon dito,i, ipinagcacasala ang pagbasa,t, pag-iin~gat ang man~ga =lunario=, cun tauaguin nang iba; at iyang lahat na man~ga casulatang iniin~gatan nang man~ga han~gal na ualang namumuan~gan; na marahil cun caya iniin~gata,t, pinaniniualaan ay di umano,i, sulat yaon nang man~ga matatanda, na man~ga han~gal pa sa canila.

Ang icalima,i, baual na lahat ang man~ga libro na hangan sa taon 1584 at hangan n~gayo,i, nilimbag ó lilimbaguing ualang itinuturong pan~galan nang sumulat ó cumatha, nang nagpalimbag, nang pinaglilimbagan, pati nang panahong ipinagpalimbag; at cun sacali ma,t, may itinuro ang lahat nang ito,i, man~ga hindi totoo ang itinuturo, at paconouari lamang; sapagca,t, ito,i, nagpapaquilalang dapat pan~ganibang may taglay na lico,t masasamang aral na di dapat basahin nang isang cristiano.--Alinsunod dito,i, ang lahat na man~ga auit at corrido, na arao-arao,i, ipinalilimbag na ualang pahintulot, at ualang itinuturong may catha, (na palibhasa,i, iquinahihiya ang sinulat ay di ibig na maquilala) ay paraparang =baual= na lahat; lalong lalo na,t, ang caramihan niyang man~ga auit ay man~ga punong puno nang man~ga camaliang di naayon sa man~ga aral nang santa Iglesia.

Gayon din naman iyang man~ga libro,t casulatang ipinagcacalat n~gayon sa uicang castila at sa uicang tagalog na uala ring itinuturong may gaua,t, may palimbag; at ang laman niyon ay pauang cabulaanang laban sa señor Arzobispo at sa man~ga Pareng religioso, na pati nang man~ga cagalang-galang na man~ga Madre religiosa, ay di rin quinaalang-alan~ganan nang tampalasan nilang pluma, ay ang lahat na ganiyang man~ga libro,t, casulatan ay =baual= na basahin, at ipagcacasala nang daquila ang pagbasa,t, pag-iin~gat noon, at lalong lalo na ang pagcacalat.

Pauang cabulaanan, uica co; sapagca,t, cun mapatotohanan nila sana ang canilang man~ga sinasabi ay hindi nilang ipagmamacahiyang maalaman ang canilang man~ga pan~galan; at cun totoo sana ang laman niyang man~ga carimarimaring sulat ay ualang sucat icatacot ang may catha man, ang lumimbag man, ó ang nagpapalimbag, at nagpapacalat caya, cahit sila,i, ipaghabla,t, isacdal sa Justicia nang man~ga pinararatan~gan nila nang gayong man~ga casamaan. ¡Tunay n~ga pala na ang man~ga nagcacalat nang man~ga gayong sulat na anónimo (ualang pan~galan) ay sucat ipaquibilang sila sa man~ga tauong ualang hiya!

Ang icaanim ay baual ang lahat na man~ga librong sulatin cun ipan~galat, na ang taglay na laman ay man~ga maling caisipa,t, man~ga aral na laban sa pinasasampalatayanan sa atin nang santa Iglesia.--Gaya nan~ga baga nang librong catha nang =Dr. Rizal=, na ang pan~gala,i, =Noli me tangere=, na pinupuri,t, binabasang ualang agam-agam nang maraming natuturang cristiano, baga ma,t, sa pagbasang ito,i, nagcacamit sila nang casalanang daquila; sapagca,t, ang nasabing libro,i, punong puno nang man~ga =erejía,t,= man~ga aral na laban sa ating santa Religión. Halos sa baua,t, fojas at sa baua,t, talata ay may mababasa roong man~ga sabing sinun~galing, man~ga udyoc na capangahasan, man~ga nacamumuhi,t, mahalay na iparin~gig sa man~ga tunay na cristiano, man~ga paglalapastan~gan sa man~ga cagalang-galang na Puno nang santa Iglesia at sa caramihang cristiano, man~ga pagsisiphayo sa Dios, man~ga camangman~ga,t, cahunghan~gang humihicayat sa pagcampi sa tacsil at sucab na si =Lutero= at sa iba pang man~ga ereje, man~ga aral na lubhang lihis at man~ga =erejíang= tunay; ano pa,t, hangan sa umuudyoc upang houag sampalatayanang may Dios. Ang lahat nang ito,i, pauang mababasa diyan sa tampalasang libro, at caya =baual= na basahin, at ang pagbasa noo,i, isang lubhang mabigat na casalanan. At ang may catha noon, ang =Dr. Rizal= baga, cun taimtim sa caniyang loob ang man~ga sinulat niya sa nasabing libro at hindi pa niya pinagsisisiha,t, tinatalicdan, ay dapat na ariin siyang =tacsil= at =tampalasan sa Dios, ereje= at =excomulgado=.

Tingni, man~ga guiniguilio cong tagalog, tingni,t, masdan itong caauaaua capoua ninyong tagalog, na pinupuri nang marami sa inyo na parang ualang capara sa carunun~gan; ualang dao ga sino si Rizal; di umano,i, capurihan dao nang lahi ninyong tagalog, na sucat ninyong ipagparan~galan. ¡Ay sa aba co! At lalong catampatang sabihin, na sucat inyong ipagmamacahiya ang gayong cahabag-habag na bulag na loob; sapagca,t, siyang caunaunahang tagalog na cusang gumamit nang caniyang camay sa pagsulat nang man~ga catacot-tacot na catampalasanan sa Dios, sa ating santa Religión cristiana, at sa man~ga sinasampalatayanan natin.

Bucod pa sa siya,i, tampalasan, ay hañgal pa naman sa madlang bagay; sapagca,t, cun siyasatin ang pagcagaua nang nasabing libro,i, isip ninyong hindi ang camay nang may bait na tauo, cundi ang paa nang isang mangmang ang isinulat noon; at halos sa lahat nang fojas ay mapagmamalas na ang gumaua,i, han~gal na han~gal sa paghahanay nang masanghayang pananalita, lalong lalo na sa uicang castila; ang totoong tan~ging matatanghal doon ang sino man ay ang isang sucab at tacsil na pagcapoot niya sa ating santa Religión at sa España.

Ang icapito,t, catapusa,i, baual ang lahat na man~ga librong malaqui ma,t, maliliit, ang man~ga munting calat na casulatan, ang man~ga diario, at balang nang sulat na ang laman ay lumalaban sa man~ga aral nang santa Iglesia; ang tanang casulatang nagpupuri sa man~ga camaliang hinati,t, sinala nang santo Papa, gaya nang man~ga sinala ni Pio IX sa caniyang casulatang padala sa sangcacristianohan, nang 8 de Diciembre de 1864; ang balang nang sulat na cumucut-ya sa man~ga Santong guinagalang nating sa man~ga altar, cun nagsasalita caya nang man~ga cabulaana,t, ipinataratang sa canila nang man~ga gaua, man~ga uica,t, man~ga acalang di ucol sa cabanalan; ang lahat nang man~ga librong nanunuya sa man~ga Sacramento,t, sa man~ga ugaling paraang na ipinag-uutos nang santa Iglesia sa pagmimisa, pagdarasal, at sa iba,t, ibang man~ga gauang magaling; at sa cauacasa,i, ang dilang casulatang sa conouari ma,t, di conouari ay cumacampi sa man~ga camaliang aral na laban sa pananampalataya at sa man~ga mabanal na asal.--Laban dito sa cautusang itong bigay nang santo Papang si Pio IX, upang masaula ang man~ga cristiano sa pagbasa nang m~ga masasamang =diario,= ay hindi lamang nagcasala ang man~ga bumabasa nang balang na sa man~ga nasabing casulatan, cundi pa naman ang nan~gacacatulong sa pagpalimbag at sa pagcacalat, gaya baga cun limbaguin, ipagbili, bilhin, pasulat, at iba pa.